21 Haziran 2008 Hürriyet

Komünizm gitti, globalizm geldi, gölge ekonomiden yeni mafya doğdu

Ayşegül AKYARLI GÜVEN

Komünizmin çöküşü, uluslararası pazarlardaki fiyat serbestisi gibi 20’inci yüzyılın sonunda peÅŸ peÅŸe meydana gelen deÄŸiÅŸimler sadece dünyadaki ticareti deÄŸil suçu da globalleÅŸtirdi. Kuralsızlık ortamı içinde kendi sistemini yaratan ’mafya’ bir anda gölge ekonomiye entegre oldu. Misha Glenny, McMafia adlı kitabında uyuÅŸturucu, kadın, silah ve havyar ticaretini ele geçirenlerin bölgenin yeni zenginleri olduÄŸunu yazdı.

SOVYETLER BirliÄŸi’nin (SSCB) çöküşü, Berlin Duvarı’nın yıkılışı, uluslararası pazarlardaki fiyat serbestisi gibi olayların peÅŸ peÅŸe yaÅŸanan geliÅŸmeler sadece dünya ticaretini deÄŸil suçu da globalleÅŸtirdi. Japon otomotiv endüstrisinin ani yükseliÅŸi, komünist Macaristan’ın olası üyelik için Uluslararası Para Fonu (IMF) ile el altından görüşmelere baÅŸlaması, dışa açılma taraftarı lider Deng Xiaoping’in Çin’de gerçekleÅŸtirdiÄŸi reformlar gibi geliÅŸmeler ilk bakışta günlük politik iniÅŸ çıkışlar gibi göze çarptılar. Ancak, yavaÅŸ yavaÅŸ dünya düzeninin deÄŸiÅŸimine neden oldular.

Gölge ekonomi doğdu

1989 yılında komünizm önce DoÄŸu Avrupa, ardından da Sovyetler BirliÄŸi’nde çöktü. Çok kısa süre içinde gerçekleÅŸen bu çöküş bir yandan globalleÅŸmenin önünü açarken, diÄŸer yandan da gölge bir ekonominin doÄŸmasına neden oldu.

Her şeyin devlete ait olduğu, mülkiyet hakkının bulunmadığı bir dönem yerini bireyi ön plana çıkaran bir düzene bıraktı. Ancak bu düzen henüz sistem ve kurallardan yoksundu. Bu yeni düzen içinde ürün ve aktiviteler kural dışı olunca kárı ele geçiren de suçlular oldu.

Mafya entegre oldu

Sistemsizlik içinde kendi sistemini yaratan mafya bir anda ekonomiye entegre oldu. Gücü yüksek olan Batı ülkelerinin yavaÅŸ yavaÅŸ DoÄŸu’da yatırıma yönelmesi, burada bir alım gücü sorununu ortaya çıkardı. DoÄŸu BloÄŸu ülkelerindeki düşük maaÅŸlar istenilen hayat tarzının yakalanmasına engel oldu. Rusya’da McDonald’s kuyrukları uzarken, Nike giymek isteyenlerin sayısı arttı. Bu düzensizlik içinde uyuÅŸturucu, kadın, silah ve havyar ticaretini ele geçirenler ise bölgenin yeni zenginleri haline geldi. Bir zamanların çeteleri, bir anda uluslararası suç ÅŸebekelerine dönüştü.

Gelişimle beslenen suç

BBC’de muhabirlik yaparken Beyaz Saray ve Avrupa’da birçok hükümetin Balkanlar konusundaki danışmanı haline gelen Misha Glenny, komünizmin çöküşünün ve globalleÅŸmenin tetiklediÄŸi yeni ekonomik düzen içinde mafyanın nasıl ÅŸekil deÄŸiÅŸtirdiÄŸini anlatan bir kitap yazdı. McMafia adlı bu kitapta Glenny, Rus mafyası, Kolombiya uyuÅŸturucu karteli ve Çinli işçi kaçakçılarının dünyanın geliÅŸiminden ve ortaya çıkan zenginlikten nasıl beslendiÄŸini ortaya koydu.

Kosova bağımsızlığını kazandı KaradaÄŸ’a sigara kapısı kapandı

MISCHA Glenny son kitabında ABD eski BaÅŸkanı Bill Clinton’ın Kosova’nın bağımsızlığına destek veren KaradaÄŸ’ın kaçak sigara ticaretine nasıl göz yumduÄŸunu anlattı. Kitaba göre Clinton, Balkanlar’da Yugoslavya Devlet BaÅŸkanı Slobodan Miloseviç’e karşı destek olarak gördüğü KaradaÄŸ’ın BaÅŸkanı Milo Djukanoviç’i AB yetkililerinden şöyle korudu: "KaradaÄŸ her yıl Amerika’dan gelen tonlarca sigaranın Ä°talyan mafya grubu Sacra Corona Unita’ya ulaÅŸmasına aracılık ediyordu. Slovenya ve Kıbrıs üzerinden depolanmak üzere KaradaÄŸ’a nakledilen kargo daha sonra sürat tekneleriyle kaçak yoldan Ä°talya’ya sokuluyordu. KaradaÄŸ da her karton sigaradan "transit vergisi" adı altında kazanç saÄŸlıyordu. Amerika’dan OrtadoÄŸu ve Balkanlar’a ulaÅŸan bu sigaralar KaradaÄŸ’ın Sırbistan’a karşı ayaklarının üstünde durabilmesinin tek ÅŸartı olarak görülüyordu. Londra’da 75 dolar, New York’ta 40 dolar olan bir karton sigara, Balkan ülkelerinde 10 dolara alıcı buluyordu."

Yılda 6 milyar dolar

Balkanlar’ın gizli daÄŸlık bölümünü temsil eden KaradaÄŸ’ın Kosova bağımsızlık kampanyası sırasında Amerika’nın en yakın yardımcıları arasında yer aldığını dile getiren Glenny şöyle devam etti: "KaradaÄŸ, 650 binlik nüfusuyla birkaç milyar dolarlık suç endüstrisinin en odak noktasıydı. Amerika, Avrupa ve Japonya’daki fabrikalardan alınan sigaraların AB pazarına girmeden önceki son durağı KaradaÄŸ oluyordu. AB gümrükten kaçırılan sigaralardan her yıl 6-8 milyar dolar kazanç elde ettiÄŸi gerekçesiyle Djukonaviç’e karşı dava açtı. Davanın durdurulmasını saÄŸlayan ise KaradaÄŸ’ın desteÄŸine ihtiyaç duyan Clinton oldu. Ancak, Kosova bağımsızlığını kazanır kazanmaz, Djukanoviç’in Ä°talya’ya sigara götüren botlarına el konuldu."

Lucy eroini mideye indirdi Martha Stewart’la hapis yattı

LUCY Tshabalala Güney Afrika’da, yaÅŸadığı bölgenin dışında üniversite okuyabilen ÅŸanslı azınlık arasına girmeyi baÅŸardı. Tam evsiz kaldığı sırada uzun boylu ve eÄŸitimli bir adam olan Kingsley Noble ile tanıştı. "Manevi babam" dediÄŸi Noble’ın kaldığı otelde yaÅŸamaya baÅŸladı. Manevi babasının bir eroin ve kokoin satıcısı olduÄŸunu otele yapılan bir polis baskını sonucunda öğrendi. 2 polis manevi babasını silah ile yaraladığı sırada Lucy otel odasının gardrobuna kilitlenmiÅŸti. Polis eli boÅŸ dönmüştü ancak Lucy, zor durumdaki Noble’a yardım etmek için eroin paketlerini tek tek yuttu. Sonra da Amerika’ya doÄŸru bir yolculuÄŸa baÅŸladı. YolculuÄŸun sonunda midesindeki eroinin kokusunu alan köpekler yüzünden yakayı ele verdi. Martha Stewart ile aynı hapishanede yatarken bir gardiyanın tecavüzüne uÄŸradı.

Yeni çağın mafyası

Komünizm çöküp, uluslararası pazarlardaki fiyat serbestisi gibi gelişmeler sadece ticareti değil suçu da globalleştirdi.

Kuralsızlık ortamı içinde kendi sistemini yaratan ’mafya’ bir anda gölge ekonomiye entegre oldu.

Uyuşturucu, kadın, silah ve havyar ticaretini ele geçirenler bölgenin yeni zenginleri oldu.

Misha Glenny, McMafia isimli kitabında ABD eski BaÅŸkanı Bill Clinton’ın, Kosova’nın bağımsızlığına destek veren KaradaÄŸ’ın kaçak sigara ticaretine göz yumduÄŸunu yazdı.

Brezilyalı Banco Noroesto’nun üst düzey yöneticisi Nelson Sakaguchi’yi kendisini Nijerya Merkez Bankası BaÅŸkanı olarak tanıtan Ikechukwu Christian Anajemba, Nijerya Havaalanı’na yatırım yaptığını sanan bankayı 242 milyon dolar dolandırdı.

1998 yılında hızla deÄŸer kaybeden para birimi korumak için dolar ihtiyacı doÄŸan Rusya, bunun için elindeki siyah altın havyarı kullandı. Doları elde etmenin en kolay yolu hiçbir para biriminde asla deÄŸer kaybetmeyen havyardan geçiyordu. Rus Mafyası CITES’in koyduÄŸu ülke dışına çıkartılabilen