Gora uzayda deÄŸil, Kosova’daymış
Zaman Gazetesi 17 Mayıs 2008


SEVİNÇ ÖZARSLAN
Cem Yılmaz’ın Goralıları meÄŸer uzayda deÄŸil Kosova’da yaşıyormuÅŸ. Kosova DragaÅŸ’ta bir bölgenin adı olan Gora ve yaÅŸayan halkı Goralılar, ne ünlü komedyeni tanıyor ne de filmini izlemiÅŸler. Ama kendilerinin uzaydan geldiÄŸini söylüyorlar. Ä°lginç olan ise Goralılar Yılmaz’ı tanımasa da, Yılmaz onları çok yakından tanıyor…
Goralılar, Balkanların en yüksek daÄŸları olan ve bugünkü sınırları ile Kosova, Arnavutluk, Makedonya, kısmen Bulgaristan topraklarına uzanmış Åžar daÄŸlarında yaÅŸayan bir halk. Osmanlı döneminde Müslüman olmuÅŸlar. Ancak etnik kökenleri hakkında bilgi sahibi deÄŸiller. Sırplar, Hırvatlar, Bulgarlar, Makedonyalılar ve Arnavutlar ısrarla Goralıların kendi soylarından olduklarını ve Osmanlı döneminde asimilasyona uÄŸradıklarını iddia etmelerine raÄŸmen, Goralılar bu tezi asla kabul etmiyor. Goralılar yıllardır süren bu tartışmaya biraz tepki göstererek, biraz da iÅŸin içine espri katarak, “Biz uzaydan geldik.” deyip nokta koyuyor. Gerçekten Goralıların tarihinin nerelere uzandığına dair hiçbir belge yok. Ancak yaÅŸayışları, kültürleri eski Türklere çok benziyor. Kendilerini Türk dünyasına yakın hissediyorlar. Hatta Sakarya Ãœniversitesi Sanat Tarihi Bölümü Öğretim Ãœyesi Dr. Tülin Çoruhlu, onların Hun Türklerinin bir devamı olduÄŸunu söylüyor. Goralılarla ilgili tüm bilgileri, Tülin Çoruhlu’nun 2006’dan beri Kosova’da yürüttüğü bir çalışmanın sonucu olan “Gora Halk Sanatları” kitabından öğreniyoruz. UKÄ°D (Uluslararası Kalkınma ve Ä°ÅŸbirliÄŸi DerneÄŸi) tarafından yayınlanan çalışmada Goralıların bugünkü yaÅŸamları fotoÄŸraflarla kayıt altına alınmış.



Peki tüm bunların Cem Yılmaz’la ne ilgisi var ya da Cem Yılmaz bunları nasıl öğrenmiÅŸ olabilir diyeceksiniz? Çoruhlu, iki yıl süren araÅŸtırmalarında yaÅŸadıklarını şöyle anlatıyor: “Bölgedeki çalışmalarımız 2006 yılında baÅŸladı. Bu çalışmada bölgedeki BirleÅŸmiÅŸ Milletler ordusunda görevli Kosova Türk Taburu ve DragaÅŸ BirliÄŸi desteÄŸini esirgemedi. Cem Yılmaz 2001 yılındaki askerliÄŸi sırasında 15 günlüğüne görev yapmak için bu tabura gitmiÅŸ. Bu bilgiyi oradaki askerler söylediler, hatta askerlerimize bir gösteri bile yapmış. DragaÅŸ, Gora’nın tam merkezi oluyor. Dolayısıyla bölgeyi dolaÅŸmış, Gora insanını tanımış. Filmin adını muhtemelen bu bölgeden esinlenerek koymuÅŸtur deniliyor.” Çoruhlu filmdeki bazı esprileri, mesela uzaydaki sucuk aÄŸacını Goralıların kültürlerinin bir parçası olarak yorumluyor: “Elbette bu bir yorum. Ancak Cem Yılmaz bazı esprileri bilerek kullanmış. Goralılar gıda sanayiinde kendini geliÅŸtirmiÅŸ bir toplum. Meslek olarak lokantacılık, tatlıcılık, dokumacılık, aÄŸaç oymacılığı, seyislik en iyi yaptıkları iÅŸler. Sucuk aÄŸaçları bana onların yaÅŸamını hatırlattı. Cem Yılmaz bunları biliyordu da, filme o adı verdi diye düşünmedim deÄŸil.”



Türkiye’de yaÅŸayan Goralılar

Bugün sadece Kosova’da 40 bin, Arnavutluk’ta 10 bin kadar Goralı yaşıyor. Makedonya, Hırvatistan, Sırbistan ve Bulgaristan’da Goralı yerleÅŸimleri var. 1912 Sırp baskınlarından sonra Türkiye’ye göç etmiÅŸ ve yerleÅŸmiÅŸ 15 bin kadar Goralı bulunuyor. Kendisi de Goralı olan UKÄ°D BaÅŸkanı Zeki Çalışkan’ın verdiÄŸi bilgiye göre; eski CHP Milletvekili Memduh HocaoÄŸlu, Koska Helvaları’nın sahipleri, BeyoÄŸlu’ndaki Pehlivan Lokantası, gazeteci Yasemin Çongar, Gora’dan gelen ailelerin çocukları. Ayrıca Çanakkale Savaşı’nda ÅŸehit olan 480 Goralı için her yıl DragaÅŸ’ta etkinlikler yapılıyor, ÅŸehitler anılıyor. Çalışkan, “Goralıların yaÅŸadığı yer, üç devletin; Makedonya, Arnavutluk ve Kosova’nın birleÅŸtiÄŸi politiÄŸi yüksek bir bölge. Stratejik öneme sahip. Bu nedenle Makedonlar orada büro açmışlar. Goralıları Makedon yapmaya çalışıyorlar. Bulgarlar, ‘Siz Bulgar kökenli Müslümanlarsınız, biz Avrupa BirliÄŸi’ne girdik. EÄŸer bize katılırsanız sizin için daha iyi olur.’ ÅŸeklinde propaganda yapıyor. Yani çevredeki bütün devletler Gora üzerinde hak iddia ediyor. Onlar Türk olduÄŸunu söylüyor, ama biz Goralılara sahip çıkmıyoruz.” diyor.  
Sayı: 129
Bölüm: Aktuel