Balkan havası bizi sardı! 23 Mart 2008 Hürriyet Pazar

Barış AKPOLAT
 

Oynak, kıvrak, eÄŸlenceli Balkan müzikleri patlama noktasında. Zaten yabancımız deÄŸiller. Emir Kusturica’nın film müziklerini yapan Bosnalı Goran Bregovic yakın zamana kadar bizim starlarımızdan biri gibiydi. Belki de onun açtığı yol sayesinde bu kadar çok Balkanlı müzisyen Türkiye’de tanındı ve sevildi. Balkan müzikleri Muammer KetencoÄŸlu’nun çalışmalarıyla daha bilinir, daha sevilir oldu.

Öyle ki iÅŸ artık etnik ve geleneksellikten çıktı, pop ve rock türlerine kaydı. Bar ve kulüpler yeni nesil Balkan ÅŸarkılarıyla her hafta sonu coÅŸuyor. Balkan müziÄŸi bugün, Taraf De Haidouks, Fanfare Ciocarlia, Mahala Rai Banda, Koçani gibi gruplarla tüm dünyaya açıldı. Shantel’in özellikle Türkiye ve bu tarza yakın Avrupa ülkelerindeki baÅŸarısını anlatmamıza gerek var mı? Ya da Gogol Bordello ve Kultur Shock gibi çingene havalarıyla punk rock türünü karıştıranları hatırlatmamıza? Yani müzik dünyasında yeni eÄŸilim Balkan müzik grupları ve yaptıkları müzikler. Sık sık Türkiye’de konserler veriyorlar, Türk müzisyenlerle çalıyorlar, albümleri çok satıyor. Balkan ezgileriyle hip-hopvari bir iÅŸ çıkartan, Romanya doÄŸumlu Miss Platnum’un albümünün Sony BMG gibi büyük bir firmadan çıkması da Balkan ritimlerinin ne kadar iÅŸ yaptığının bir baÅŸka göstergesi. Balkan müziÄŸi yapanlara en ilginç örneklerden biri de Brenna MacCrimmon. Kendisi bir Kanadalı ve tesadüf eseri Türkiye’ye geldiÄŸinde dinlediÄŸi balkan türkülerini beÄŸenip söylemeye karar verdi. Yani balkan havası artık Bregovic’ten çıktı yeni nesil orkestralara kaydı, etkisini gittikçe artıran bir rüzgar esiyor.

TARAF DE HAIDOUKS

Johnny Depp’le film de çektiler

Romanya’da Taraful Haiducilor olarak bilinen Taraf De Haidouks’un Türkçe anlamı Haydutlar Çetesi. Grup 1989’da Romanya Devlet BaÅŸkanı Nikolay ÇavuÅŸesku’nun ölümünden az önce kuruldu. Gruptan ziyade 30 müzisyenli bir orkestra. Onları Speranta Radulescu isimli bir müzikolog keÅŸfetti. Ä°lk kayıtları yine Radulescu tarafından The Institute for Ethnography and Folklore isimli bir belgesel için yapıldı. Bartok, Haçaturyan, Albeniz gibi klasik müzik bestecilerinin eserlerini Çingene müzikleriyle yoÄŸurarak tekrar yorumladıklarını söyleyen grup bugüne kadar sekiz albüm çıkardı.

Türkiye’de 2001’de çıkan Band Of Gypsies ile keÅŸfedildiler. Bu albümde Macaristan’dan Koçani Orkestar, Bulgaristan’dan Klarnetçi Filip Simeonov ve Türkiye’den perküsyonist Tarık TüysüzoÄŸlu çaldı. Son albümleri Maskarada 2007’den sonra onları tanımayan kalmadı. Sally Potter’ın The Man Who Cried filminde rol aldılar ve bu filmden sonra Amerikalı aktör Johnny Depp’le yakın arkadaÅŸ oldular. Ardından baÅŸka filmlerde de rol aldılar. 2002’de grubun en önemli üyelerinden ve kurucularından Nicolae NeacÅŸu 78 yaşında öldüğünde dünyanın en iyi Çingene kemancılarından olduÄŸu kabullenilmiÅŸti. Türkiye’ye de gelen grup Serkan ÇaÄŸrı ve Shantel gibi isimlerle de çalıştı.

SHANTEL

Disko Partizani ile patladı

Bugünlerde hangi radyoyu, hangi televizyon kanalını açarsanız açın onu mutlaka duyarsınız. Türkiye ve Avrupa ülkelerinde fazlaca baÅŸarıya ulaÅŸmış DoÄŸu Avrupa kökenli Alman ÅŸarkıcı Shantel, Disko Partizani ÅŸarkısının klibini Ä°stanbul’da çekti. Biz de eÄŸlenceyi ve dansı sevdiÄŸimizden Shantel’i çok sevdik. Ä°stanbul Babylon’da bol bol konser veren Shantel aslında eskiden tekno müzik alanında Bucovina Club ismiyle müzik kariyerini devam ettiriyordu. Fakat Disko Partizani’yle yaptığı çıkış müzik çevrelerince Romanya’ya saygı duruÅŸu olarak deÄŸerlendirildi ve BBC eleÅŸtirmenlerinden de tam not aldı.

KOÇANİ ORKESTAR

Alem buysa kral onlar

Makedonya’nın Koçani ÅŸehrinde kurulmuÅŸ Balkan müziÄŸinin en önemli gruplarından. Türkçe söz yazılmış birçok ÅŸarkıları var. En tanınmışı Mahsun Kırmızıgül’ün Alem Buysa Kral Benim ÅŸarkısı. Emir Kusturica’nın Çingeneler Zamanı filminde de görünen grubun kurucusu, bir Türk mahellesinde doÄŸduÄŸu için Türkçeyi gayet güzel konuÅŸan Naat Veliov (51). Sülalece trompetçi bir aileden gelen Naat, yaptığı müzikte Türk, Sırp, Macar etnik öğelerini kullanıyor. Borat filminin albümüne Åžiki Åžiki Baba ÅŸarkısını sokan grup, Serkan ÇaÄŸrı ve Mercan Dede gibi müzisyenlerle çalıştı.

MISS PLATNUM

Hip-hop’la baÅŸladı köklerini unutmadı

ÇavuÅŸesku devri biter bitmez Romanya’dan Almanya’ya kaçan bir ailenin 1981 doÄŸumlu kızı Miss Platnum Almanya’da hip-hop öğrendi fakat müzik yapmaya baÅŸladığında kökenlerini unutmadı. Balkan ritimleriyle bezeli bir hip-hop albümüne sahip olan sanatçının en büyük özelliÄŸi ÅŸarkı isimlerinin yemeklerle ilgili olması. Gimme The Food isimli çıkış ÅŸarkısında olduÄŸu gibi her fırsatta kadınlara diledikleri gibi yemek yemelerini öğütlüyor.

MAHALA RAI BANDA

3 bin kişilik komünden çıktılar

Taraf De Haidouks’la aynı çevredenler. Romanya’nın baÅŸkenti BükreÅŸ civarındaki müzisyenleriyle ünlü Clejani isimli 3 bin kiÅŸilik bir komünden çıktılar. Haidouks’un müzik direktörü Stephane Karo ve kemancı, besteci Aurel Ionita tarafından kurulan grup Shantel’le çalıştı. Kendi isimlerini taşıyan tek bir albümleri var. Çingenelerin en eÄŸlenceli ritimlerini duyabileceÄŸiniz albümde 13 ÅŸarkı var. Gelecek haziranda Ä°stanbul’a da uÄŸraması muhtemel grubun bahar ve yaz aylarında çıkacağı dünya turnesinde tek bir boÅŸ gün bile yok.

FANFARE CIOCARLIA

Fatih Akın’a da çaldılar

Bu grup aslında Balkan müziÄŸinin ne kadar geniÅŸ bir kitleye yayıldığının göstergesi. Amerika turneleri sırasında, yönetmen Tim Burton’ın filmlerine besteler yapan ünlü müzisyen Danny Elfman’ın doÄŸum günü partisinde çalmaları için Hollywood’a davet edildiler. Fatih Akın’ın 2004’te Berlin Film Festivali’nde Altın Ayı Ödülü’nü aldığı Duvara Karşı filminde onların müziklerini duyduk. Daha sonra Borat’ta 1970’lerin rock efsanesi Born To Be Wild ÅŸarkısına cover yaptılar. Gili Garabdi isimli ilk albümleri çoÄŸu müzik listesine birinci sıradan girdi. Plak firmaları Asphalt Tango’dan ilk DVD’leri çıktı. Bu DVD’de bir konserlerinin tamamı, Iag Bari isimli filmleri, iki klipleri ve hayatlarını anlatan 8 mm’lik bir film var.

BALKAN MÃœZÄ°KLÄ° PARTÄ°LER

Balkan müzikleri bu kadar meÅŸhur olur da partileri yapılmaz mı? Ghetto, Studio Live, Roxy, Babylon gibi Ä°stanbul’un popüler mekanlarında yapılan partiler dolup taşıyor. Shaman Party Balkanski adıyla Ghetto’da, Studio Live ise Balkan Fiesta ismiyle partilerini sürdürüyor. Studio Live’ın partilerinde Jazzbaz isimli bir de Türk grup çıkıyor. Babylon’da ise Balkan Partileri Shantel eÅŸliÄŸiyle yapılıyor. Roxy Russian Disco adı altında Koçani Orkestar’ı Ä°stanbul’da ağırladı. Shantel ise Babylon’da geçen yılın sonuyla bu yıl neredeyse her ay bir kere konser verdi. DiÄŸer partilerde ise Gogol Bordello, Kultur Shock, Koçani Orkestar, Fanfare Ciocarlia, Mahala Rai Banda, Taraf De Haidouks en sevilen ve durmadan çalınan ÅŸarkılar arasında.